Bizim Menkul Değerler A.Ş., (BMD) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan haziran ayı güven endekslerini değerlendirdiği analizini paylaştı.
Analizde, TÜİK'in mevsim etkilerinden arındırılmış Ekonomik Güven Endeksi'nin haziran ayında bir önceki aya göre yüzde 1,8, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 2,5 artarak 98,9 seviyesine yükseldiği belirtildi. Endeksteki artışta tüketici, reel kesim ve perakende ticaret sektörü güven endekslerindeki yükselişin etkili olduğu, hizmet ve inşaat sektörü güven endekslerindeki gerilemeye rağmen genel endeksin artış gösterdiği kaydedildi.
Raporda, 2021 yılında Covid-19 salgınının etkilerinin azaltılması ve aşılama sürecinin hızlanmasıyla ekonomik beklentilerin iyileştiği, güven endekslerinin salgın öncesi seviyelere yaklaştığı ifade edildi. 2022'nin son çeyreğinde ise küresel ekonomideki yavaşlamanın özellikle sanayi üretiminde gerilemeye neden olduğu, buna karşın enflasyondaki yükseliş hızının yavaşlamasının beklentileri olumlu etkilediği aktarıldı.
Analizde, mevsim etkilerinden arındırılmış Tüketici Güven Endeksi'nin haziran ayında aylık bazda yüzde 2,54, yıllık bazda ise yüzde 3,4 artışla 87,9 seviyesine yükseldiği bildirildi.
Tüketici Güven Endeksi'nin alt kalemleri incelendiğinde, en yüksek değerin 105,9 ile gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesinde görüldüğü, en düşük göstergenin ise 72,3 ile hanenin mevcut maddi durumu olduğu kaydedildi.
Raporda ayrıca, endeksin 2012 yılından bu yana en yüksek seviyesini 2014 yılı Nisan ayında 97,4 puanla, en düşük seviyesini ise 2022 yılı Haziran ayında 63,4 puanla gördüğü hatırlatıldı.
Analizde, mevsim etkilerinden arındırılmış Hizmet Sektörü Güven Endeksi'nin haziran ayında yıllık bazda yüzde 0,3 azalarak 110,5 seviyesinde gerçekleştiği belirtildi.
Pandemi döneminde restoran, kafe, otel ve benzeri işletmelerin tam kapasite faaliyet gösterememesi nedeniyle sektörde önemli ciro kayıpları yaşandığına dikkat çekilen raporda, salgın sonrası tedbirlerin kaldırılmasıyla birlikte 2022 yılından itibaren hizmet sektöründe yeniden canlanma görüldüğü ifade edildi.
Raporda, mevsim etkilerinden arındırılmış Perakende Ticaret Sektörü Güven Endeksi'nin haziran ayında aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda ise yüzde 4 artarak 112,8 seviyesine yükseldiği bildirildi.
Covid-19 döneminde gıda ve perakende sektörlerinde yaşanan talep artışlarının, bu endeksin diğer sektörlere göre daha dirençli bir görünüm sergilemesine katkı sağladığı değerlendirmesi yapıldı.
İnşaat Sektörü Güven Endeksi'nin haziran ayında aylık bazda yüzde 1,1 artmasına karşın yıllık bazda yüzde 4,5 düşüşle 83 seviyesinde gerçekleştiği aktarıldı.
Raporda, 2020 yılının ikinci ve üçüncü çeyreğinde konut kredilerindeki faiz indirimlerinin sektörde hareketlilik oluşturduğu, bu dönemde inşaat sektörü güven endeksinin tarihinde ilk kez hizmet sektörü güven endeksinin üzerine çıktığı ifade edildi.
TCMB'nin İktisadi Yönelim Anketi sonuçlarından hesaplanan mevsim etkilerinden arındırılmış Reel Kesim Güven Endeksi'nin haziran ayında aylık bazda yüzde 1, yıllık bazda ise yüzde 3,7 artışla 102 seviyesine yükseldiği bildirildi.
Analizde, Covid-19 salgını nedeniyle endeksin 2020 yılı Nisan ayında 62,3 puanla son yılların en düşük seviyesine gerilediği, ekonominin yeniden açılmasıyla birlikte Ağustos 2020'de yeniden 100 puanın üzerine çıkarak iyimser bölgeye geçtiği kaydedildi. Aşılamanın reel sektör beklentilerini desteklediği, buna karşılık yüksek piyasa faizlerinin sektör üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiği ifade edildi.
Raporda, Ekonomik Güven Endeksi'nin 2018 yılı Ocak ayından itibaren düşüş eğilimine girdiği, Nisan ayından sonra 100 puanın altına gerilediği ve Ekim 2018'de dip seviyesini gördüğü belirtildi.
Bu süreçte erken seçim kararı, Afrin Operasyonu, Cemal Kaşıkçı cinayeti ve Rahip Brunson krizi gibi gelişmelerin ekonomik göstergelerde dalgalanmaya neden olduğu, artan ekonomik riskler ve kur oynaklığıyla birlikte Türkiye'nin CDS priminin rekor seviyelere ulaştığı ifade edildi.
Covid-19 salgınıyla birlikte 2020 yılı Nisan ayında ekonomik güven endeksi ve tüm alt endekslerin 2012 yılından bu yana en düşük seviyelerine gerilediği belirtilirken, endeksin 2021 yılı Temmuz ayına kadar 100 puanlık eşik değerin üzerine çıkamadığı kaydedildi.
Analizde, güven endeksleri arasında en yüksek seviyenin genel olarak Perakende Ticaret Sektörü Güven Endeksi'nde görüldüğü belirtildi.
Tüketici Güven Endeksi'nin üretici tarafına göre daha zayıf seyretmesinde beklenti kanalındaki bozulmanın etkili olduğu ifade edilirken, üretici ve tüketicilerin ekonomik gelişmeleri farklı şekillerde değerlendirdiği aktarıldı.
Raporda, Türk lirasındaki değer kaybının ihracat yapan üreticiler açısından olumlu algılanırken, hane halkı açısından olumsuz değerlendirildiği örneği verilerek, arz ve talep taraflarının farklı beklentilere sahip olmasının güven endekslerinin farklı eğilimler göstermesinde etkili olduğu değerlendirmesinde bulunuldu. Ayrıca anket yöntemi ve endekslere doğrudan yansımayan dışsal faktörlerin de bu farklılaşmada rol oynadığı kaydedildi. Hibya Haber Ajansı
